Systematyka
Rząd: jastrzębiowe (Accipitriformes)
Rodzina: jastrzębiowate (Accipitridae)
Gatunek: myszołów (Buteo buteo)

Charakterystyka
To najliczniejszy  krajowy szponiasty ptak lęgowy. Mimo to jest średnio licznym ptakiem określanym na 50-62 tyś. par.  Barwa upierzenia jest skrajnie  zróżnicowana od brązowej do niemal białej. Stały wzór zachowują w zasadzie tylko sterówki pręgowane poprzecznie  oraz podobne pręgowanie  lotek od spodu przy szerokim brunatnym pasie  od skrzydełka poprzez lotki pierwszego rzędu, zwężony na krańcach reszty lotek. Pokrywy lotek ciemne z rozjaśnionym pasem od spodu, u młodych osobników widoczny ciemny półksiężyc przy nadgarstku. Dziób ciemnopopielaty do czarnego, żółta woskówka od nasady szeroko aż za nozdrza. Tęczówka ciemno żółta. Głowę i krótką szyję obejmuje ciemnej barwy kaptur odcinający się od jasnej piersi w kształt litery U. Również u osobników odmiany jasnej pierś  jest wyraźnie oddzielona od piór szyi takim samym kształtem. Słabe nogi są stosunkowo krótkie z nieopierzonymi żółtymi skokami. Szerokie skrzydła, krótki wachlażowaty ogon i krępo osadzona duża  głowa  sprawia, że sylwetka w locie jest bardzo charakterystyczna. Lekko podniesione w locie skrzydła w ramionach  odróżniają jego sylwetkę  od trzmielojada. Wierzch w jednolitym najczęściej ciemnym odcieniu brązu. Młode osobniki nie mają  prążkowania  w miejsce którego występuje mocne kreskowania a ciemny pas  kawędzi skrzydeł i dolne pokrywy  skrzydłowe są mniej kontrastowe. Ich tęczówki są wyraźnie jaśniejsze.
Samice nieco większe od samców brak jednak różnic w ubarwieniu.
Potrafi skutecznie wykorzystywać prądy wznoszące do szybowania na znacznych wysokościach

Wielkość
długość ciała 50–57 cm
rozpiętość skrzydeł  110 - 135 cm
waga 0,6 - 1 kg

Pokarm
Wbrew utartym przekonaniom myszołów przy swoich niewielkich szponach jest w stanie skutecznie polować  na małe ssaki, w których blisko 3/4  stanowią norniki. Jest najskuteczniejszym dziennym tępicielem  gryzoni. Pokutuje błędne przekonanie, iż jako drapieżnik odpowiada za  trzebienie podlotów, małych zajęcy oraz innych dużych ssaków, które są przez niego zjadane  ale najczęściej jako padlina lub sztuki bliskie padnięcia. 1/4 jego podstawowej diety mogą stanowić płazy, gady, duże owady lub inne bezkręgowce a przy braku wystarczającej ilości pokarmu  młode ptaki  oraz padlina, szczególnie w okresie zimowym. Duże osobniki potrafią upolować ofiary wielkości  wewiórki lub łasicy.
Poluje z zasiadki na słupach, wysokich  drzew  z dużymi prześwitami, ale także z niższych wysokości nawet z poziomu ziemi, lub z lotu patrolowego. Po wypatrzeniu ofiray zawisa nad nia trzepocąc skrzydłami  po czym gwałtownie spada na ofiarę. W czasie wysiadywania i wychowywania może polować nawet kilka kilometrów od gniazda.
W okresie zimowym silną konkurencją są krukowate, które skutecznie potrafią gromadnie zmusić myszołowa do porzucenia zdobyczy, najczęściej padliny. 
Między samymi myszołowami dochodzi przy zdobyczy lub przy padlinie, do częstych widowiskowych potyczek, które najczęściej są niegroźną konfrontacją  siły wielkości i straszenia przeciwnika. 

Nadmiar niestrawionego pokarmu myszołowy zwracają w postaci wyplówek.

Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

Dość łatwo rozpoznawalny okrzyk "kiii-ja" słyszany w większości włącznie w locie, często podczas krótkiego  szybowania. Głos samicy jest wyższy i dłuższy, samca krótszy w niższej tonacji. Pierwsza część okrzyku mocno zaakcentowana i opadająca cichnąca część duga, jest łatwym głosem do naśladowania przez inne ptaki. Celuje w tym zwłaszcza sójka. Łatwo rozpoznać tego "oszusta", gdyż myszołów z wyjątkiem podlotów rzadko wydaje głos  z tak niskich wysokości zwłaszcza  z krzaków .

Rozród i gniazdowanie
W rejonach północno wschodnich myszołowy zwłaszcza młode są częściowo wędrowne i wracają z terenów południowo zachodniej Polski  na swój teren lęgowy w okolicach kwietnia. Tworzą monogamiczne  wieloletnie pray często do końca życia jednego z partnerów. Do rozrodu przystępują osobniki nie młodsze niż 3 lata. Para  zajmuje zwykle swoje ubiegłoroczne gniazdo. Loty godowe rozpoczynają się nad terytorium na znacznych wysokościach krążeniem  kończonym ostrym pikowaniem. W ten sposób para zaznacza swoją dominację  na terytorium odstraszając inne myszołowy i wyznaczajac granice terytorium. Gniazdo budowane jest zazwyczaj na skraju lasu w starodrzewiu bez wyraźnej preferencji co do rodzaju drzewa. Zakładane są w wierzchołku przy pniu. Stare gniazda są tylko umacniane i poprawiane, tak więc konstrukcja moze mieć wielkość od 60 do 100 cm i wysokość około 60 cm. Środek wyściełany może być zarówno mchami wrzosami i trawkami jak i miękkimi gałązkami włącznie z  kawałkami iglastych. 
Sukces rozrodczy myszołowa zależny jest bardzo od liczebności gryzoni, która jest mocno zmienna, a nie odwrotnie jak powszechnie panujące błędne przekonanie, iż nadmierny rozród jest przyczyną zmniejszania się liczby drobnych ssaków. Pozwala to na wyprowadzenie tylko jednego lęgu z liczbą młodych nie większą średnio niż 1-2.
Samica w okresie od początku kwietnia do połowy maja składa 2-3 białe nakrapiane ciemno jaja, a w sprzyjających okolicznościach do nawet 6 jaj i rozpoczyna wysiadywanie  na zmianę ze samcem, który ma nieco mniejszy udział, z racji polowań i karmienia wysiadującej samicy. Wysiadywanie trwa 4-5 tygodni. Młode rodzą się  z upierzeniem puchowym  i z otwartymi oczami. W początkoweym okresie samica karmi młode rozkawałkowanym pożywieniem podawanym wprost do dziobów. Gdy puch ustępuje pierwszemu stałemu upierzeniu samica rozpoczyna wyloty na polowania wspólnie z samcem. Pokarm pozostawia  na brzegu gniazda a młode zaczynają same  kawałkować zdobycz. W warunkach małej ilości pokarmu między młodymi dochodzi do walk w wyniku których  najmłodsze i najsłabsze giną.  Po okresie 5-6 tygodni od wylęgu na przełomie czerwca i lipca młode opuszczają gniazdo pozostając jednak w jego bezpośrednim pobliżu.  Głośnymi okrzykami nawołująrodziców o pokarm. W tym czasie są narażone często na nękanie przez sójki i inne krukowate starające się przegonić je z terytorium. Młode uczą się szybko latać i można nad lasem często zobaczyć całe rodziny. Młode w powietrzu często ćwiczą swoje zdolności w symulowanych walkach.

Biotop
Występuje na całym obszarze kraju choć w niektórych rejonach może być bardzo nieliczny. Preferuje urozmaicony krajobraz z otwartymi przestrzeniami pastwisk i łąk dogodnymi do polowania, zasiedlając z regóły obrzeża lasów. W puszczy Białowieskej część populacji zasiedliła wnętrz lasu.


Zagrożeniem są nagminne nieuzasadnione opinie obiegowe, iż jest to ptak dapieżny - sprawca trzebienia ptaków czy zajęcy groźny ze względu na swoją liczebność.  Dodatkowo z powodu różnorodności ubarwienia i braku znajomości sylwetki i wyglądu jest nagminnie mylony i pada ofiarą umyślnego odstrzału przez niekompetentne osoby,  hodowców gołębi czy drobiu.

Opracował:   Emil Dzienniak