II - IV   IX-X    

Systematyka
 Rząd: żurawiowe (Gruiformes)
 Rodzina: żurawie (Gruidae)
 Gatunek: żuraw (Grus grus)

Charakterystyka
     Duży brodzący ptak o smukłej ,wyprostowanej sylwetce, długiej szyi i nogach. Tułów i skrzydła w szaropopielatej tonacji. Głowa i szyja dorosłych są czarne z białymi pasami ciągnącymi się od oka wzdłuż boków szyi, na szycie głowy widoczna czerwona czapeczka. Pióropusz nad ognem utworzony jest z wydłużonych lotek III rzędowych (barkówek). Dziób mocny, spiczasty krótszy niż u bociana. Młode żurawie są brunatne bez  ozdobnych plam na szyi i pióropusza na ogonie. Łączą się w pary na całe życie.

Wielkość
 długość ciała 110-120 cm
 rozpiętość skrzydeł 220-245 cm
 waga 4-7 kg

Pokarm
  Wszystkożerne. Na pożywienie żurawia składają się różne części roślin(nasiona, korzonki, źdźbła, młode pędy), jak również małe zwierzęta (mięczaki, owady, różne robaki, a nawet drobne gryzonie).

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

 Głos żurawia przypominający głos trąbki zwany klangorem, jest głośny i doniosły, słyszalny w promieniu kilku kilometrów. Tak potężny dźwięk powstaje dzięki specjalnej budowie tchawicy ptaka, która działa jak pudło rezonansowe.

Rozród i gniazdowanie
  Po przylocie z zimowisk w marcu i początkiem kwietnia, partnerzy zaczynają tokować. Składa się na to swoisty taniec w którym ptaki  stają naprzeciw siebie, rozkładają szeroko skrzydła, unoszą głowy jednocześnie głośno trąbiąc. Samiec podskakuje wokół samicy ,dziobem atakując wyimaginowanego przeciwnika, podrzucając kępy traw, gałązki ,kamienie. Gniazdo zakładają zawsze na ziemii, często zakładana na wysepce otoczonej wodą. Jest to kopczyk suchych traw w którym samica składa przeważnie dwa jaja. Wysiadują oboje partnerzy zmieniając się często. "Zmiana warty "przy wysiadywaniu oznajmiana jest głośnym trąbieniem. Wysiadywanie trwa ok 30 dni. Pisklęta żurawi są zagniazdownikami. bardzo szybko po wykluciu podążają za swoimi rodzicami. Co ciekawe , jeden rodzic opiekuję się jednym pisklęciem. Zdolność lotu młode żurawie uzyskują po ok. 3 miesiącach. Dojrzałość płciową między 5 i 6 rokiem życia.*****

Biotop
 Żuraw osiedla się w pobliżu wody. Bagna, torfowiska, leśne mokradła zwykle w oddaleniu od ludzi ale chętnie żeruje na łąkach i polach uprawnych. 


W Polsce żuraw wymaga czynnej ochrony gatunku. Degradacja środowisk żurawia, osuszanie torfowisk, mokradeł przyczyniła się do spadku liczebności tego ptaka w zachodniej części Europy. Polska populacja żurawia ma się dobrze, jego liczba powoli rośnie.

Opracował:   Sylwester Kocot