Systematyka
Rząd: grzebiące (Galliformes)
Rodzina: kurowate (Phasianidae)
Gatunek: kuropatwa (Perdix Perdix)

Charakterystyka
Ptak o masywnym, krępym tułowiu, wielkością porównywalny do gołębia miejskiego. Dorosłe ptaki są ubarwione podobnie. Głowa szara, rdzawego koloru są czoło, okolice oczu i policzki. Krótki dziób. Szyja i pierś – szare z delikatnymi, ciemnymi prążkami. Wierzch ciała szarobrązowy z widocznymi, jasnymi podłużnymi kreskami oraz rdzawymi plamami. Na bokach ciała wyraźnie widoczne rdzawe pręgi. Krótki, szarobrązowy ogon z widocznymi rdzawymi brzegami. Samiec, w dolnej części brzucha posiada owalną (lub w kształcie podkowy) kasztanową plamę. U samicy jest ona mniejsza (może być podzielona na mniejsze plamy) lub nie występuje w ogóle. U żerujących ptaków jest trudna do zaobserwowania. Młode ptaki ubarwione są brązowoszaro. Ich głowa oraz policzki są ciemnoszare z delikatnym jasnym paskowaniem. Wierzch ciała z jasnymi, podłużnymi paskami.

Wielkość
długość ciała 28-31cm
rozpiętość skrzydeł  ok. 45cm
waga ok. 400g

Pokarm
Kuropatwy żywią się głównie pokarmem roślinnym: nasionami zbóż, nasionami i pączkami traw, a także liśćmi np. koniczyny. W okresie letnim wzbogacają dietę o bezkręgowce i ich larwy. Młode w pierwszych tygodniach ich życia karmione są głównie owadami. W okresie dorastania piskląt zwiększa się udział pokarmu roślinnego w ich diecie.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

Głos koguta można usłyszeć głównie wieczorami, gdy oznajmia prawo do zajmowanego przez siebie terytorium chrząkającym „kerrr-ik”

Rozród i gniazdowanie
Wczesną wiosną, kuropatwy opuszczają stada, w których przebywały podczas okresu zimowego i tworzą pary monogamiczne. Każda para zajmuje terytorium, którego strzeże samiec. Podobnie jak inne kurowate, kuropatwa gniazduje na ziemi w niewielkich zagłębieniach ukrytych pod niską roślinnością, które wykłada suchą trawą. Na początku maja, samica składa 10-20 oliwkowo-brązowych jaj o wymiarach 36mm x 27mm. Nawet w przypadku niebezpieczeństwa wysiaduje je bardzo wytrwale (czasem uciekając w ostatniej chwili), stąd często ginie podczas wykaszania łąk. Młode, porośnięte żółto-brązowym puchem wykluwają się po 23-25 dniach. Pisklęta są zagniazdownikami i już po kilku godzinach są zdolne do samodzielnego zbierania pokarmu pod opieką samicy. Po upływie około dwóch tygodni, młode zdolne są do lotu, a rozmiary dorosłych osobników osiągają po około trzech miesiącach. Późną jesienią, kuropatwy znów łączą się w większe grupy, co pozwala im przetrwać okres zimowy

Biotop
Kuropatwy można spotkać głównie na terenach nizinnych. Zamieszkują one tereny rolnicze tj. pola uprawne, ale także łąki oraz nieużytki, na których występują zadrzewienia lub krzewy pozwalające ukryć się przed drapieżnikami.


Kuropatwa jest gatunkiem osiadłym a jego liczebność w Polsce szacuje się na około 180000 par lęgowych. Zamieszkuje praktycznie całą Europę: od Francji aż po Ural. W Ameryce Północnej została sztucznie wprowadzona do środowiska przez człowieka. Niestety liczebność gatunku maleje w związku z likwidacją krzewów i śródpolnych zalesień na terenach rolniczych. Jest to ptak łowny, z okresem polowań od 11 września do 21 października, a w drodze odłowu do 15 stycznia.

Opracował:   Paweł Turowski