III XI

Systematyka
Rząd: perkozy (Podicipedidae )
Rodzina: perkozy (Podicipedidae)
Gatunek: perkozek (Tachybaptus ruficollis )

Charakterystyka
Perkozek jest najmniejszym ptakiem z rodziny perkozów. Jest tak mały, że może być pomylony z kaczątkiem. Głowa krągła na dość krótkiej szyi, pękaty tułów, puszysty uniesiony tył, dziobek krótki, prosty. Brak bieli na skrzydle. W pierwszej szacie zimowej upierzenie perkozka jest piaskowo-płowe, sprawia wrażenie wyblakłego. Osobnik dorosły, zimą ma upierzenie brązowo-płowe, ciemniejsza "czapeczka" i grzbiet. Policzki i przód szyi piaskowo-płowe. Osobnik dorosły w szacie godowej ma przód ciała brązowy ze srebrzystobiałym połyskiem, policzki i gardło kasztanowe, wydatny, jasno-żółty, skórzasty  zajad, dobrze widoczny z daleka. Juv. jak ad. zimą, z dodatkiem krótkich, ciemnych pasków  za i pod okiem, a nasada dzioba skórzasta, jasno-żółta.
Perkozki są ptakami płochliwymi, trzymają się trzcin i roślinności wodnej, często nurkują. Ich technika zanurzania się - przyciskanie piór do ciała, żeby wypchnąć nadmiar powietrza - pozwala perkozkom na nurkowanie na głębokość co najmniej półtora metra, a bywa że i 6 m. Zaniepokojony, perkozek pływa głęboko zanurzony, wystawiając głowę i szyję niewiele ponad wodę, często prawie płasko kładzie ją na powierzchni. Zrywając się do lotu, bierze rozbieg na tafli wody i energicznie macha skrzydłami. W locie skrzydła są jednolicie ciemne (czasem z bardziej lub mniej białymi nasadami lotek 2 rzędu).
 

Wielkość
długość ciała 23-29 cm
rozpiętość skrzydeł  40 cm
waga 120–300 g

Pokarm
Drobne zwierzęta wodne, owady i ich larwy, wydobywane na wodach spokojnych, o bogatej szacie roślinności wodnej. Zimą perkozek łowi drobne rybki.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio:
Tomasz Ogrodowczyk)
Zwykle jego obecność zdradza tylko głos – krótkie "bi, bi, bi" (w czasie gniazdowania zmieniające modulacje podnosząc się i opadając) lub pojedyncze "nit". Wiosną i latem jego głos staje się trelem, często w duecie z partnerką. Jeden z ptaków zaczyna pieśń, a drugi przyłącza sie do niego, zachowując wspólnotę rytmu i częstotliwość. Zimą perkozek jest raczej milczący.

Rozród i gniazdowanie
Samiec w czasie zalotów  stroszy pióra, bije dziobem po wodzie, rozpryskuje ją i nurkuje. Staje się bardzo wojowniczy, odganiając ze swojego terytorium intruzów. Już w marcu perkozek ma szatę godową. W płytkiej wodzie między trzcinami oboje rodzice budują gniazdo, wykorzystując rośliny wodne, często z domieszką skrzypów. Za każdym razem, gdy wracają do gniazda z żerowania, nurkują i przynoszą kolejną porcję materiału.
Perkozek wyprowadza dwa lęgi w roku, w okresie od kwietnia do lipca (w różnych publikacjach pojawiają się różne terminy; najdłuższy spotkany to od kwietnia do października) składa  5 do 6 białawych jaj.. Stopniowo, przybierają one barwę brunatną od gnijących roślin użytych do budowy gniazda.  Rodzice wysiadują jaja na przemian, przez okres 20 do 22 dni. Opuszczając gniazdo, perkozki - podobnie jak robią to i inne perkozy - przykrywają jaja materiałem roślinnym.
Pisklęta zaraz po wykluciu się, pływają i potrafią nurkować. Pozostają pod opieką rodziców. Osiągają samodzielność po około 40-45 dniach. Początkowo, maluchy często pływają na grzbiecie rodzica. Później, dla wypoczynku i rozgrzania się, korzystają z macierzystego gniazda. Pisklęta są pokryte czarnym puchem z rudymi podłużnymi pasami na grzbiecie, a na głowie mają małą srebrzystą plamkę koło ucha. W razie niebezpieczeństwa ojciec i matka nurkując, gwałtownie rozpryskują gejzery wody, co stanowi dla dzieci i wszelkich innych ptaków wodnych, sygnał o niebezpieczeństwie.

Biotop
Małe, śródlądowe, gęsto zarośnięte zbiorniki wodne to jego ulubione miejsca wiosną i latem. Zimą przebywa także na wodach pozbawionych roślin, często na dużych rzekach, stawach, także w miastach. Perkozek to dość liczny ptak lęgowy. Ptaki z populacji środkowoeuropejskiej zimują w Europie Zachodniej i basenie Morza Śródziemnego. Przeloty: marzec i listopad.


Perkozek objęty jest ochroną całkowitą.

Opracował/a:   Hanna Żelichowska