IV-V VIII-IX

Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: muchołówkowate (Muscicapidae)
Gatunek: muchołówka szara (Muscicapa striata)

Charakterystyka
Największa z europejskich muchołówek. W porównaniu z wróblem ma smuklejszą budowę ciała. Ma zaokrąglone skrzydła i dość długi ogon. Obie płci ubarwione jednakowo, oliwkowoszare lub brudnoszare. Samca można wyróżnić tylko po śpiewie. Upierzenie na wierzchu ciała, skrzydłach i ogonie szarobrązowe, bez białego lusterka na skrzydle. Czoło, kark, pierś i wierzch głowy ciemno kreskowane, czasem nastroszone. Spód ciała brudnobiały z ciemnym kreskowaniem, na bokach brązowawy. Oczy czarne, dziób dość długi, matowy brązowoszary. Przy podstawie dzioba na krawędzi jamy ustnej znajdują się szczeciniaste piórka. Nogi są słabe i dość krótkie, służą głównie do siadania. Młode są pokryte z wierzchu łuskowatym rysunkiem. Czatuje wyprostowana na wyniosłych punktach : suchych gałęziach, drutach i słupach linii napowietrznej i płotach. Potrafi się gwałtownie poderwać, żeby schwycić kłapnięciem szerokiego dzioba przelatującego owada, po czym wraca z nim lub siada w innym miejscu. Siedząca spokojnie muchołówkę szarą trudno zauważyć w lesie. Rzuca się w oczy dopiero, gdy zwinnym lotem chwyta w powietrzu owada. Również jej śpiew jest skromny i cichy, dlatego mimo iż pospolita, pozostaje ptakiem słabo znanym.

Wielkość
długość ciała ok. 14 cm
rozpiętość skrzydeł  23-25 cm
waga 15-18 g

Pokarm
Owady, przeważnie muchówki, błonkówki, a rzadziej motyle, chrząszcze i ważki chwytane w locie. Większości owadów odłamuje przed połknięciem skrzydełka.

Śpiew/Głos  ♫
(Nagranie audio: prof. W.Meissner KEiZK UG)

Zazwyczaj milczące. Podczas wędrówek, w locie słychać ich kontaktowe kik ,kak. Podczas tokowania głębokie zgrzytliwe serie.

Rozród i gniazdowanie
Samiec wabi samicę zaczynając swą pieśń na wzniesionych elementach terenu. Na gniazdo wybiera półotwarte, płytkie dziuple i rozwidlenia grubszych konarów lub wnęki, krokwie i zakamarki budynków, zazwyczaj do wysokości 3 m. Gniazdo może być osadzone na belce stropowej dachu, okiennicy, w płytkiej wnęce muru, półjaskiniach, za pnącymi roślinami lub szczelinie, sęku, pnia drzewnego. Solidne gniazdo, o kształcie czarki, jest budowane przez samicę, wite ze źdźbeł, mchu, porostów, korzonków, piórek i włosia, kawałków sznurka znalezionego w okolicyi spojone pajęczynami. Wyścielenie składa się z piór i włosia. Samica składa zwykle 4–5 jaj.  Wysiadywanie trwa 12–14 dni i przeważnie  przez samicę. Pomoc samca w tym względzie jest sporadyczna. W tym czasie może on jednak dokarmiać przyszłą matkę.  Młode opuszczają gniazdo po 12-16 dniach. Przez ok. tydzień lub dwa są jeszcze karmione przez rodziców (samiec dołącza do wychowywania młodych), próbują też same łowić przelatujące owady nie podrywając się z gałęzi. Aż do odlotu na zimowiska nie są przeganiane z rewiru przez rodziców, ale dokarmione przez nich.

Biotop
Obrzeża prześwietlonych lasów, polany, stare parki, sady i ogrody z krzewami obok otwartych przestrzeni. Nie przylatuje do karmnika. W Europie najczęściej spotykana na terenach rolnych i w obrębie zabudowań



Opracował:   Sylwester Kocot