III-IV IX-XI

 


Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: muchołówki (Muscicapidae)
Gatunek: kopciuszek (Phoenicurus ochruros)

Charakterystyka
Nieco mniejszy od wróbla, o dużej głowie, długich czarnych nogach i rdzawym ogonie. Samiec w szacie spoczynkowej jest ciemnoszary z czarną twarzą, gardłem i piersią oraz białą wstawką na lotkach drugorzędowych. Ogon i kuper  rdzawe, tylko środkowe sterówki czarne.  Samica jest podobna, ciemnoszaro- brązowa i nie ma lusterka. Młode przypominają ją wyglądem, lecz mają ciemne plamki na spodzie ciała. Samiec w szacie godowej łupkowoczarny, z czarną częścią twarzową, gardłem i piersią, białym lusterkiem na skrzydle i jasnoszarym przejaśnieniem na podogoniu i w dolnej części brzucha.Przesiaduje na szczytach budynków, płotach, stertach kamieni, oraz zlatuje na ziemię po której szybko biega i skacze. Lot szybki i zręczny, gwałtowne zwroty. Łatwy do identyfikacji na podstawie głosu i wyglądu.

Wielkość
długość ciała do 14-16 cm
rozpiętość skrzydeł 23-27 cm
waga 14-18 g

Pokarm
Pokarm to głównie owady, chwyta je w locie, wykonując szybie zwroty i zgrabnie zawisając w powietrzu. Na ziemi, liściach  zbiera drobne owoce i nasiona, łowi pająki, wije i ślimaki.

Śpiew ♫ 
(prof.Włodzimierz Meissner KEiZK UG)

Jego krótki barwny świergot ze zgrzytliwymi wstawkami słychać często około godziny przed wschodem słońca. Przy sztucznym miejskim  oświetleniu jego głos można usłyszeć także w nocy.

Rozród i gniazdowanie
Na terenach lęgowych od marca do października. Gniazdo z suchych traw oraz liści z dużą ilością włosia i piór zakłada w szczelinach budynków lub otworach w ścianach budynków, pod dachami , w stosach desek i w dużych dziuplach na niezbyt dużej wysokości. Chętnie zajmuje specjalne domki w kształcie półotwartych skrzynek. Można ustalić jego obecność na podstawie głosu oraz zaobserwować go na budynkach i głazach. Pary gniazdują oddzielnie i wyprowadzają nawet do 3 lęgów w roku. Samica w jednym lęgu składa od 4 do 6 białych jaj pokrytych czasami rdzawo brązowymi plamkami. Wysiaduje je przez 12-17 dni . Pisklęta w gnieździe karmione są przez oboje rodziców aż do 16 dni po opuszczeniu gniazda. W październiku kopciuszki odlatują do Europy Południowej i Afryki (Egiptu).

Biotop
Kopciuszek to jeden z gatunków, który świetnie przystosował się do życia mieście. Miejska zabudowa stanowi namiastkę jego pierwotnych górskich terenów, na których gniazdował. Można go spotkać nawet w centrach wielkich miast.

Gatunek w niektórych krajach notowany jest na listach w Czerwonej Księdze gatunków zagrożonych.

Opracował:   Emil Dzienniak