V-VI VIII-IX

Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: łuszczaki (Fringillidae)
Gatunek: dziwonia(Carpodacus erythrinus)

Charakterystyka
Krępy ptak o wielkości gila, dość długim ogonie z dużą głową i krępą szyją. Płowo brązowy wierzch, lotki III rzędu ułożone na kuprze  z dodatkiem  mocnego brązu jak u wróbla. Samiec dopiero w trzecim roku uzyskuje czerwono szkarłatną barwę kaptura piersi i kupra a lekki odcień czerwieni zaznacza się delikatnie w kreskowany deseń  na pozostałych piórach piersi, brzucha i barkówek. Czym starszy osobnik tym mocniej widoczne zabarwienie. Pasek oczny i pokrywy uszne brązowo szare.
Samica i młode  oliwkowo brązowe nieco podobne do wróbla z ciemniejszym kreskowaniem od szyi po brzuch. Dziób krótki , krępy o zaokrąglonych krawędziach

Wielkość
długość ciała 13,5 - 15 cm
rozpiętość skrzydeł  ok. 25 cm
waga 22 - 25 g

Pokarm
Poza sezonem lęgowym to głównie pokarm roślinny - nasiona mniszka, młode pędy czy jagody oraz inne nasiona większości dziko rosnących roślin pączki drzew i roślin. Drobne owady wzbogacają zawartość diety w okresie wychowu piskląt. Lubią wracać do tych samych miejsc żerowania.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

"fiju  fitjiu-titjiu" wielokrotnie powtarzane  z eksponowanych stanowisk na szczytach zarośli czy wierzb to dobry element rozpoznania samca, gdyż młode roczne samczyki nie posiadają jeszcze  swego docelowego ubarwienia i są bardziej podobne do samic.

Rozród i gniazdowanie
Późny przylot dziwonii skutkuje późnym zakladaniem gniazda i składaniem jaj. Samiec podczas budowy gniazda przebywa blisko samicy, jednak to samica konstruuje gniazdo nisko nad ziemią  wśród gęstych splątanych gałęzi krzewów a nawet jeżyn. Składa tam na początku czerwca około 5 jaj które sama wysiaduje. Samiec dokarmia ją w tym czasie poza gniazdem. Wysiadywanie trwa 12 dni. Po wykluciu mlode są karmione przez obu rodziców. Po dwu tygodniach młode opuszczają gniazdo choć w wypadku zagrożenia mogą to zrobić już po 10 dniach. W ciągu kolejnych 2-3 tygdni rodzice dokarmiają usamodzielniające się  młode. Tak krótki czas pobytu nie pozwala na wyprowadzenie kolejnego lęgu , który sporadycznie następuje wyłącznie w razie utraty jaj na samym początku.

Biotop
Nieliczny ptak lęgowy występujący w całym kraju głównie zamieszkujacy gęstsze zatośla na terenach z wierzbami w pobliżu mokradeł i wody, rzecznych dolin, stawów w sąsiedztwie otwartych obszarów z ukształtowaną warstwą krzewów  i ziół

Ciekawostki:
Dziwonie odlatują od nas w kierunku wschodnim na zimowiska w Indiach i Azji południowo-wschodniej. Ich pobyt w Polsce należy chyba do najkrótszych i wynosi zaledwie dwa i pół do trzech miesięcy.
Samiec , podczas wysiadywania jaj przez samicę, śpiewa z oddalonych od gniazda miejsc nawet poza zasięgiem bezpośredniego widzenia  miejsca gniazdowania, często zmieniając miejsce śpiewu. To, oraz doskonale ukryte gniazdo stanowią świetną ochronę gniazda ale jednocześnie poważną przeszkodę w lokalizacji, obserwacji i lepszym poznaniu zwyczajów dziwonii.


Opracował:   Emil Dzienniak