Systematyka
Rząd: gołębiowe (Columbiformes)
Rodzina: gołębiowate (Columbidae)
Gatunek: sierpówka (Streptopelia decaocto)

Charakterystyka
To ptak mniejszy od gołębia miejskiego. Ma smukłą sylwetkę z długim ogonem. Upierzenie pastelowe, beżowo-popielate, pierś i brzuch płowo-żółte z różowawym nalotem. Na karku czarna pół-obroża z białym obramowaniem górnej krawędzi, zwana też "sierpem", od którego wzięła się nazwa gatunkowa tego ptaka. Na spodzie ogona szeroki, biały końcowy prążek. Sterówki (od spodu) do połowy czarne, od połowy – białe. Nogi sierpówki są ciemno różowe, czasami wydają się czerwone. Tęczówka oka czerwona, obrączka oczna jasna, dziób czarny, jednolicie wąski, grzbiet dzioba nieznacznie wystaje nad jego spód. Młode ptaki nie mają pół-obroży, mają też bardziej matowe i brązowe upierzenie. Sierpówki zimą pojawiają się w stadach, są niezbyt płochliwe.

Wielkość
długość ciała 28 – 33 cm
rozpiętość skrzydeł 48-53 cm
waga 150 – 200 g

Pokarm
Nasiona, owoce traw i roślin zielnych oraz chwastów, również drobne owady, resztki pokarmu człowieka – jadalne odpadki (np. chleb) i rozsypany pokarm dla zwierząt domowych (np. kur czy kaczek). Zimą można sierpówki dokarmiać, np. kaszą gryczaną i ziarnami słonecznika.
W okresie ostrych i śnieżnych zim, pary sierpówek zbliżają się do siedzib człowieka w miastach i potrafią lądować na poręczach balkonowych w poszukiwaniu pokarmu. Są wtedy mało płochliwe.

Śpiew/Głos  ♫
(Nagranie audio: prof. W. Meissner KEiZK UG)

Samce w okresie tokowym wydają specyficzne rytmiczne, trzysylabowe, głuche pohukiwania "ku/gu-kuu/guu-ku/gu". Druga sylaba przeciągła i zaakcentowana, ostatnia – niższa. Poza tym można usłyszeć przeciągły głos „chyyy”.

Rozród i gniazdowanie
Sierpówka należy do tzw. gatunków lęgowych całorocznych. Są to ptaki monogamiczne, które mogą utrzymywać więź z tym samym partnerem przez kolejne lata. Tereny lęgowe ptaki zajmują w końcu zimy, a samce zaczynają je oznaczać głosem tokowym. Samiec wykonuje przy tym akrobatyczne loty. Z wyeksponowanego w terenie miejsca wzbija się pionowo w górę, a potem wraca w miejsce startu, lecąc spiralnie na rozpostartych skrzydłach. Sierpówka buduje płytkie, niedbale wykonane gniazdo na drzewach iglastych w okresie kiedy nie ma jeszcze liści. Później, gniazdo buduje w dolnej części korony drzew liściastych (przeważnie w rozwidleniu gałęzi, blisko pnia), czasami na krzewach i dachach budynków. Gniazdo ma formę płaskiej ażurowej platformy, wykonanej z drobnych i sprężystych gałązek. Zdarzają się także lęgi nietypowe, np. na sygnalizatorze świetlnym, słupie czy półce budynku. Zazwyczaj sierpówki odbywają od 3 do 4 lęgów w roku (w sprzyjających warunkach nawet 6), od marca do października. W Europie Zachodniej sierpówki wyprowadzają lęg nawet zimą (jeśli jest lekka), korzystając z dostępności pokarmu w rejonie ludzkich siedzib. W zniesieniu dwa śnieżnobiałe, błyszczące, równobiegunowe jaja. Jaja wysiadywane są przez okres 14 do 15 dni przez oboje rodziców, na zmianę. Pisklęta, okryte żółtawoszarym puchem, karmione są - analogicznie jak u innych gołębiowych - wydzieliną (mleczkiem) z wola rodziców, później nasionami. Opuszczają gniazdo po 3 tygodniach, kiedy to stają się lotne, jednak do czterech tygodni pozostają pod opieką rodziców. Osobniki z pierwszych lęgów mogą przystępować do gniazdowania jeszcze w tym samym roku. Co ciekawe, gatunek ten jest w stałej ekspansji, bowiem pomimo zagrożeń, aż 80% młodych opuszcza gniazda, co oznacza, że straty w legach są niewielkie.

Biotop
Miasta (zabudowania willowe i luźno rozrzucone domy, parki, ogrody, aleje drzew i grupy drzew) oraz wsie z wysokimi drzewami, sadami (zasiedla zadrzewienia śródpolne, aleje, rzadko skraje lasów). Obecnie sierpówka występuje w całym kraju, najrzadsza jest jednak na północnym wschodzie Polski. Nie występuje w zwartych kompleksach leśnych i w regionach górskich. Gatunek osiadły. Dane o obrączkowanych sierpówkach wskazują, że młode ptaki osiedlają się zazwyczaj w promieniu do 100 km od gniazda, rzadko wędrują na odległość 400-500 km. Sierpówki podlegają ochronie ścisłej.

 

Opracowała:   Hanna Żelichowska