ściśleosiadły

Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: trznadlowate (Emberizidae)
Gatunek: Potrzeszcz (Emberiza calandra)

Charakterystyka
Osiadły największy trznadlowaty. Średnio liczny ptak nizinny. Z wyglądu i ubarwienia przypomina skowronka - upierzenie brązowoszare z kreskowaniem. Jasny spód ciała z wyraźnym kreskowaniem na piesi szyi i bokach. Lotki i sterówki obwiedzione cienkim paskiem w bardzo jasnym odcieniu brązu. Masywny dziób podobny kształtem do grubodzioba jednak o wiele mniejszy przechodzi niemal płynną linią w czoło i ciemię. Grzbiet dzioba zaznaczony ciemnym paskiem blednącym na boki. Pokrywy uszne w ciemniejszym odcieniu.Jaśniejszy pasek przyżuchwowy oddzielony brązowym policzkiem od pokrywy usznej. Jaśniejsza obrączka oczna widoczna z bliska. Nogi pomarańczowo żółte czasem zwieszone podczas krótkich lotów.
Brak wyraźnych różnic między płciami, samiczki nieco mniejsze.  Stadny i towarzyski ptak

Wielkość
długość:   samce do 19cm, samiczki do 16-18cm
rozpiętość skrzydeł  26-32cm
waga ok 53 g

Pokarm
Przede wszystkim nasiona zbóż oraz chwastów, ale także owady zwłaszcza w okresie lęgowym. Żeruje głównie na ziemi skacząc i potrząsając ogonem.

Śpiew ♫ 
(Nagranie audio: Paweł Szczepaniak)

Bardzo charakterystyczna trzeszcząca melodia podobna do coraz szybszego potrząsania kluczami. Samce śpiewają ją siedząc na wyeksponowanym miejscu, czasem nawet w locie. Od dźwięku śpiewu polska nazwa

Rozród i gniazdowanie
Gniazdo zwykle bywa nie dalej niż około 100m od miejsca śpiewu samca, który przeważnie ma je w zasięgu wzroku. Zbudowane na ziemi pod kępą traw chwastów lub w koniczynie zbudowane z  suchych łodyżek chwastów, liści i traw.
Lęgi na skomplikowanych zasadach. W przypadku utraty pierwszego w maju niemal ponownie przystępuje do następnego. W wielu przypadkach pierwsze lęgi już w kwietniu, jeśli udane , to do końca czerwca wyprowadzane są dwa. Samica składa 4-5 jaj i sama je wysiaduje przez 12-13 dni.
Jaja potrzeszcza są dość charakterystyczne o niejednakowym kolorze skorupki szarej, beżowej nawet żółtawej i niejednakowej wielkości. Deseń na skorupce przypomina smugi cieknącej z pędzla ciemnych strużek farby.

Biotop
Zamieszkuje tereny nieco cieplejsze i suchsze niż trznadel, ubogie łąki i pastwiska z rzadkim zakrzaczeniem. Preferuje otwarte przestrzenie unikając terenów zadrzewionych i lasów.
Częściowo wędrowny nocuje stadnie  w gęstych zaroślach lub trzcinowisku.


Opracował:  Emil Dzienniak