III-IV   IX-XI      

Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: remizy (Remizidae)
Gatunek: remiz (Remiz pendulinus)

Charakterystyka
Dawniej remiz klasyfikowany był w rodzinie sikor ze względu na małe rozmiary i typ pożywienia, specyficzną ruchliwość i technikę latania. Jednak ze względu na sposób budowania gniazda oraz osobliwą biologię lęgów, wydzielono rodzinę remizów. Remiz jest jedynym przedstawicielem tej rodziny w Europie.
Jest to smukły ptak mniejszy od wróbla, trochę upierzeniem przypominający wąsatkę, a samiec - gąsiorka. To podobieństwo wynika z charakterystycznej dość szerokiej (u samca), a węższej (u samicy) czarnej maski, przebiegającej od nasady dzioba, przez oko i policzek. Dziób krótki, stożkowaty.  Wierzch głowy i kark jasno-szare, płaszcz jasno-brązowy lub - u samców rdzawo-brązowy. Kuper i brzuch płowe, kremowe, lotki i sterówki czarno-brązowe o jaśniejszych brzegach. Samce mają na piersi obficie rozsiane, rdzawo-brązowe plamki. Samice są ogólnie jaśniejsze. W szacie spoczynkowej i pierwszej zimowej, obie płcie mają bledsze upierzenie z płowo-szarą głową. Młodociane remizy początkowo nie mają maski, później przybiera ona kolor brązowy.
Prowadzone były badania srokoszy, mające na celu stwiwerdzenie, jaką rolę spełnia czarna maska wokół ich oczu. Istnieje koncepcja, że w pełnym, jaskrawo świecącym słońcu, ułatwia ona ptakowi widzenie i polowanie (pochłania światło). Maska u remizów pracujących nad wodą (większe odbicia światła) może spełniać analogiczną funkcję. Samice, które nie budują gniazd, mają maski dużo mniejsze.
Lot remiza jest lekki i zwinny. Wspina się bez trudu po najcieńszych gałązkach, swobodnie zwisa głową w dół, uprawia prawdziwe akrobacje w gęstwinie zarośli nadwodnych i intensywnie przy tym łowi owady.

Wielkość
długość ciała  11 cm
rozpiętość skrzydeł  16-17,5 cm
waga 8-13 g

Pokarm
Dziób remiza dostosowany jest do chwytania drobnych owadów, mszyc, pająków występujących na roślinności nadwodnej, na gałązkach, korzonkach wystających z ziemi i spożywania nasion, m.in. trzciny. Ten ostatni rodzaj pożywienia typowy jest dla okresu jesieni.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk
)
Piosenka remiza to mieszanina głosu kontaktowego lub jego fragmentów z wysokimi trelami, w wyraźnych odstępach.  Porównywany bywa z głosem dzwońca, potrzosa, rudzika, przy czym ocenia się, że  śpiew remiza jest bardziej opadający, lub bardziej senny, miększy lub bardziej przeciągły niż trele wymienionych tu ptaszków.

Rozród i gniazdowanie
Stada remizów liczące od kilkudziesięciu do ok. 200 osobników przylatują do Polski zachodniej już pod koniec marca, we wschodzniej części kraju pojawiają się w połowie kwietnia. Remiz-samiec jest słynnym budowniczym gniazd, które zachwycają swoją misterną konstrukcją. Jego gniazdo ma kształt worka, lub bardziej romantycznie - kropli wody o dł. ok. 20 cm i srednicy ok. 12 cm, z krótkim rękawem. Jest zbudowane m.in. z puchu wierzbowego, osiki lub topoli i nasion pałki wodnej. Zwisa na końcu wierzbowej (brzozowej lub olchowej) gałązki, od 1 do 10 m nad wodą.  Etapy budowy gniazda przez remiza zostały nazwane, tj.: oplecenie (delikatnych zwisających gałązek), koszyczek, koszyczek z małymi otworami, kieszeń, gniazdo z krótką rurką, gniazdo gotowe. Budowa trwa przez ok. trzy tygodnie. Gniazda budują wyłącznie samce. Remiz jest ptakiem poligamicznym. Zapładnia wiele samic i buduje kilka gniazd, z których nie wszystkie wykańcza. Zdarza się, że w niektórych okolicach liczba gniazd przekracza liczbę samic, które składają jaja w dwóch lub więcej gniazdach.  Jaja wysiaduje samica, a w pewnych przypadkach do wysiadywania przystępuje też samiec, jednak z reguły nie doprowadza do skutecznego lęgu.  Jeśli samica złożyła jaja do różnych gniazd, ale wybiera tylko jedno najbardziej jej odpowiadające, jest możliwe pozostawienie innego gniazda z jajami i nie wysiadywanie ich przez żadnego z remizów.
Remizy wyprowadzają 1 czasami 2 lęgi w roku, od maja do sierpnia. Samica składa od 2 do 8 jaj o wydłużonym kształcie, zupełnie białych. Od zniesienia ostatniego lub przedostatniego jaja wysiadywaniwe trwa przez okres 13–14 dni. Jaja wysiaduje samica lub samiec, nigdy razem. Młode, karmione w gnieździe przez oboje rodziców,  opuszczają gniazdo po ok. 20 dniach. Po tym czasie mogą jeszcze do niego wracać i nocować nawet do 3 tygodni, pozostając pod opieką roedziców.

Biotop
Remiz występuje na terenach łęgowych, nad brzegami mniej uczęszczanych, zaniedbanych jezior i rzek, zarosłych trzcinami, krzewami i drzewami, głównie wierzbą, topolą lub brzozą. Gniazduje na drzewach liściastych nad rzekami i jeziorami, w młodym podroście na zarastających bagnach. Na północy - wędrowny, na wschodzie - osiadły. Od pewnego czasu remiz rozszerza swój zasięg daleko na północ i na zachód Europy, a w Polsce zajmuje nawet siedliska w miastach.
 

Słowo "pendulinus" pochodzi od łacińskiego słowa "pendulus" i oznacza wiszący.  Pierwszy człon łacińskiej nazwy gatunkowej pojawia sie w różnych językach, i w nazwie polskiej "remiz". Jednak w jęz. angielskim ptak ten jest określany jako zwisająca sikorka (Penduline Tit).

Na terenie Polski remiz jest objęty ścisłą ochroną gatunkową.


Opracowała:   Hanna Żelichowska