III-IV IX-XI    

Systematyka
 Rząd: sokołowe (Falconiformes)
 Rodzina: sokołowate (Falconidae)
 Gatunek: pustułka (Falco tinnunculus)

Charakterystyka
  Niewielki sokół wielkością zbliżony do gołębia. Smukła sylwetka, długi ogon i wąskie skrzydła. Charakterystyczne ubarwienie samca, rdzawoczerwony grzbiet z cimnymi plamkami, popielata  głowa z delikatnym wąsem, ogon w takim samym kolorze z czarnym, dobrze widocznym pasem na końcu sterówek. Samica mniej rdzawa od samca, plamki na grzbiecie i piersi nieco dłuższe niż u samca, bardziej przypominające prążki,  na głowie również widoczne prążkowanie, ogon jasnobrązowy poprzecznie prążkowany. Pustułki posiadły zdolność do zawisania w powietrzu, charakterystycznie trzepocząc skrzydłami i rozkłdając ogon.

Wielkość
długość ciała 33-37 cm
rozpiętość skrzydeł  68-78 cm
 waga 180-280 g

Pokarm
 Pustułka zdobywa pożywienie prawie wyłącznie na ziemii. Poluje na duże owady (szarańczaki,ważki), myszy ,norniki, żaby ,jaszczurki, młode ptaki. Populacje miejskie polują prawie wyłącznie na małe ptaki.

Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

 Głos pustułki to seria ostrego kii-kii-kii ...

Rozród i gniazdowanie
 Pustułka jest gatunkiem monogamicznym. Po przylocie z zimowisk wybierają miejsce na odbycie lęgu. Pustułki same nie budują gniazd, zasiedlają stare gniazda po krukowatych. W miastach natomiast zajmują wszelkie wnęki, załomy wysokich budynków mieszkalnych,wież, kościołów. Korzystają również ze skrzynek lęgowych typu półotwartego. W trzeciej dekadzie kwietnia samica składa 3-7 jaj i wysiaduje je przez 27-30 dni. Rolą samca w wysiadywaniu jest dostarczanie pokarmu partnerce. Jeżeli samiec nie dostarcza pokarmu w odpowiedniej ilości wysiadywanie zostaje przerwane. Młode wykluwają się pokryte białym puchem i z otwartymi oczami. Po wykluciu młode karmi wyłącznie samica pokarmem dostarczanym przez samca przez okres ok 10 dni. Po tym czasie również samica przystępuje do dostarczania im pożywienia. Przebywają w gnieździe przez miesiąc od momentu wyklucia . Po wylocie z gniazda są dokarmiane  przez rodziców jeszcze przez cztery tygodnie.

Biotop
 Śródpolne zadrzewienia z wysokimi drzewami, obrzeża rozległych lasów, łąk i pól. Przystosowała się również do życia w centrach miast. Wysokie wieże kościołów ,wysokie budynki mieszkalne z powodzeniem zastępują jej urwiska i skały, które pierwotnie zasiedlała.

Na terenie Polski gatunek objęty ścisłą ochroną gatunkową wymagający ochrony czynnej. Realizuję się to poprzez wywieszanie budek lęgowych w dogodnych lokalizacjach. W przeszłości za spadek liczebności pustułki w największym stopniu odpowiedzialne było stosowanie DDT. Obecnie pustułki cierpią na brak odpowiednich miejsc do gniazdowania. Z wielu rejonów wycofała się wrona siwa, i śródpolne kolonie gawronów, których gniazda pustułka chętnie zajmowała. Również wzrost liczebności kruka ,który plądruje jej gniazda przyczynia się do zmniejszenia jej populacji . 

Polska nazwa Pustułki wywodzi się od rosyjskiego "pustoj", co oznacza "głupi". Takie określenie nadali jej  sokolnicy, którzy nie mogli wyszkolić tego gatunku do polowania na ptaki.


Opracował:   Sylwester Kocot