Systematyka
 Rząd: grzebiące (Galliformes)
 Rodzina: krukowate (Phasianidae)
 Gatunek: głuszec (Tetrao urogallus)

Charakterystyka

Głuszec to bardzo rzadki ptak grzebiący a zarazem największy w Europie wielkości przypominający mniej więcej gęś. Samiec znacznie większy jest od samicy. Głowa, szyja oraz kuper czarne z szarymi podłużnymi cętkami. Broda z dłuższymi piórami również czarna. Skrzydła i grzbiet brązowe z białą plamą na ramieniu. Na nogach znajdują się pióra. Ogon czarny z białymi plamami, zaokrąglony. Spód ciała jest czarny a pierś zielonkawo, metaliczny połysk. Dziób zakrzywiony żółtawy. Wokół oka czerwona plamka. Kogut zmienia upierzenie dwukrotnie w roku. Pierwsze częściowe pierzenie odbywa się w maju – czerwcu i obejmuje głównie pióra na głowie i szyi. Zmiana wszystkich piór następuje od lipca do września.

Samica dużo mniejsza od samca ubarwiona jest ciemnobrunatnie i płowe. Zabarwienie takie imituje suchą trawę lub liście dla dobrego kamuflażu. Na wierzchu ciała rdzawo-białe poprzeczne prążkowanie, głównie na piersi. Gardło i wole jednolicie brązowe. Samica głuszca przypomina samicę cietrzewia, choć ma na spodzie liczniejsze prążkowania. Kura zmienia upierzenie stopniowo z ciągu roku i w związku z tym nigdy nie jest pozbawiona możliwości latania. 

Wielkość
długość ciała samiec 90 - 112 cm samica 58 - 68cm
rozpiętość skrzydeł  120 - 140 cm
waga 1,8 - 4,1 kg

Pokarm
W okresie zimowym i wczesną wiosną ptaki pożywiają się przede wszystkim szpilkami drzew iglastych głównie sosny a ponadto świerka, jodły i limby. Co więcej, w tym okresie Głuszce zjadają również jagody brusznicy i żurawiny oraz pędy siewek o ile grubość śniegu na to pozwala. W okresach letnich i jesiennych dodatkowym pokarmem tego gatunku są jagody bzu czarnego i koralowego, borówki czernicy, żurawiny, brusznicy oraz owoce; poziomki, maliny, poziomki i jarzębinę. Aby ułatwić sobie trawienie, głuszec połyka drobne, twarde kamyczki przeważnie krzemiany.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

Głosy wydawane przez koguta przypominają odgłos bażanta a w końcowym efekcie dźwięk wystrzelonego korka szampana. Jest to dźwięk zbliżony do krótkiego "re-e-u" "re-a-u".

Rozród i gniazdowanie
Niezwykłym wydarzeniem u tego gatunku są Toki gdzie głuszec w bardzo widowiskowy sposób oznajmia swoje zamiary. Samiec zaczyna swą pieśń, tuż przed wschodem słońca najczęściej na drzewie. Składa się ona z czterech faz i jest stosunkowo cicha i da się usłyszeć z 200m. Klapanie to pierwsza część pieśni która przypomina dźwięk uderzanych o siebie dwóch kijów. Trelowanie, które jest szybszą wersją klapania.  Korkowanie to trzecia część toków, która przypomina dźwięk wystrzelonego korka szampana z butelki. Szlifowanie to ostatnia część przypominająca ostrzenie „kosy”. Podczas tego ostatniego krótkiego fragmentu pieśni, ptak sprawia wrażenie zupełnie głuchego na całe otoczenie i tego co Go otacza.

Sezon lęgowy głuszca trwa od marca do lipca a samica składa od 5 - 8 jaj w uprzednio przez siebie wygrzebanym dołku w podszyciu lub podnóża drzewa. Czas wysiadywania jaj to około 26 - 28 dni. Koguty nie wysiadują jaj. W diecie piskląt przeważa w początkowym okresie pokarm zwierzęcy, drobne owady ich larwy i poczwarki a także mrówki i ich jaja. W miarę rozwoju zaczynają pobierać pokarm roślinny.
 

Biotop
Populacja tego gatunku w Polsce szacuje się na około 550-700 osobników. Występowanie tego gatunku na terenie naszego kraju ciągle się zmniejsza i można go spotkać w Puszczy Augustowskiej, Puszczy Białowieskiej, Karpatach Zachodnich i Karkonoszach a także Borach Tucholskich i Lasach Janowskich. Jest to ptak osiadły i preferuje rozległe lasy iglaste w bogate runo leśne, którym pożywia się w okresie letnim a zimą igłami drzew zapewniają pokarm. Chętnie zasiedlają tereny na których znajdują się mrowiska dzięki którym można wykarmić młode w pobliżu torfowisk lub strumyków, gdzie znajdują wodę. Unikają siedlisk ludzkich. 


W Polsce gatunek objęty ścisłą ochroną. Polska czerwona księga zwierząt: CR gatunek skrajnie zagrożony wyginięciem.

Opracował:   Mirosław Rataj