III-IVIX -XI

Systematyka
Rząd: pełnopłetwe (Pelecaniformes)
Rodzina: czaplowate (Ardeidae)
Gatunek: bąk (Botaurus stellaris)

Charakterystyka
Dość pokaźnych rozmiarów czaplowaty wodny ptak wędrowny, mało widoczny i skryty. Brązowy z licznym kreskowaniem w odwróconą jodełkę w różnych odcieniach brązu, i brązowym kreskowaniem na piesi. Od czoła do potylicy biegnie czarny pasek ciemieniowy, pasek policzkowy krótko biegnie w dół i łączy się z szerokim wąsem zanikającym na gardle, u młodocianych osobników paski sa brązowe. Dziób długi masywny w kolorze suchych łodyg trzciny. Starsze osobniki mają krawat biegnący od podbródka aż na brzuch, oraz wyraźne paski na goleniach. Zapewnia mu to doskonałe maskowanie w jego trzciniastym środowisku. Zaniepokojony lub zaciekawiony unosi dziób pionowo w górę, upodabniając się do trzciny. Umiejscowienie oczu umożliwia mu w tej pozycji doskonałą obserwację otoczenia. Tą umiejętność mają także już młode pisklęta. Samice nie różnią się upierzeniem od samców, są jednak nieco mniejsze. W locie jest bezgłośny niemal jak sowy, podobnie jak ślepowron i inne czaplowate wygina szyję w kształcie S i równie bezgłośnie i szybko przemieszcza się po łodygach trzcin. Ptaki zasiedlające terytorium niemal nie podnoszą się do lotu przemieszczając się jedynie pieszo po łodygach. Sporadycznie można go ujrzeć na gałęziach drzew, z ktorych korzysta w trakcie przelotów czy polującego na owady w pobliżu zbiornika.

Wielkość
długość ciała 65 - 80 cm
rozpiętość skrzydeł 115 - 135  cm
waga 750 - 1900 g

Pokarm
Udało się stwierdzić, że dietę stanowią płazy, małe i drobne ryby a także inne zwierzęta i owady wodne, lecz dokładniej trudno określić inne preferencje, gdyż poluje w zasadzie tylko nocą.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

Głos bąka przypomina dmuchanie w pustą butelkę. Tak niska  tonacja może być słyszana na znaczną nawet odległość, choć większość z przypadkowych słuchaczy nawet nie skojarzy tego dźwięku z ptakiem zwłaszcza w ciągu dnia, gdy wiatr zagłusza go pośród szumu trzcin.

Rozród i gniazdowanie
Po przylocie na swoje stałe terytoria samce przywołują samice dudniąc
i trąbiąc  na wszystkie strony. Jako wyjątek w swej rodzinie jest poligamiczny i na swym terytorium  może mieć kilka samic gniazdujących obok siebie. Jest ptakiem dość mało poznanym ze względu na skrytość, jednak mozna przypuszczać, że do rozrodu przysępują bardziej dojrzałe osobniki potrafiące skutecznie odstraszyć konkurentów poszukujących terytoriów.
Gniada są bardzo tudne do wykrycia. Budują je samice na dość płytkiej wodzie, wsparte na płyciznach, wystajacych zatopionych gałęziach,  korzeniach, zwałach łodyg, wśród gęstych trzcin. Gniazdo to nieskładnie narzucona sterta o średnicy około 40cm.  W jednym gnieździe może zdarzyć się , że złożą jaja dwie samice. Na ogół jednak ilość jaj to średnio 4 - 5. Wysiadywanie przes samicę trwa 3,5 tygodnia. Po wykluciu młode , poza gardłem i piersią, pokryte są brązowo rdzawym puchem. W  razie zagrożenia przyjmują charakterystyczną postawę obronną wyciągając dzioby pionowo w górę. Po 2 tygodniach mogą skryć  się w trzcinowisku jednak na stałe opuszczają gniazdo dopieto po 3 tygodniach. Zdolność latania uzyskują po okresie 55 dni od wyklucia. Są bardzo ruchliwe i ciekawskie dziobiąc niemal wszystko wokół gniazda co nie przeszkadza im by podczas zwiedzania okolicy udawać chodzącą trzcinę z dziobem w górze.

Biotop
Nieliczne i wyjatkowo sporadyczne osobniki zimują w trzcinowiskach niezamarzajacych zbiorników. Zasiedla niemal cały kraj z wyjątkiem gór i niektórych rejonów Górnego Śląska. Wszelkie stawy z gęstym trzcinowiskiem zwłaszcza zarastające w odludnych okolicach mogą być doskonałym terytorium.

Potwierdzone obserwacje, coraz liczniejszego występowania bąków, poczyniono ostatnio w kilku rejonach Górnego Śląska m.n. w Katowicach, Bytomiu, Knurowie oraz  niższych partiach regionu (żródło - Piotr Zakrzewski)
 

Opracował:   Emil Dzienniak