ściśle chroniony ściśle chroniony

 

Systematyka
Rząd: wróblowe (Passeriformes)
Rodzina: kowaliki (Sittidae)
Gatunek: kowalik (Sitta europaea)

Charakterystyka
Wielkości wróbla. Duża głowa, silny dziób, klinowate cialo z krótkim ogonem.  Obie płci podobnych rozmiarów, ubarwione prawie jednakowo, choć samiec w porównaniu z samicą ma bardziej rdzawy spód ciała i ciemnokasztanowe boki z wiśniowym odcieniem. Przez oko przebiega czarny pasek sięgający aż do karku. Z boku samice są jasnobrązowe z rdzawym odcieniem. Jedyny w Polsce ptak, który potrafi schodzić po pniu drzewa głową w dół.

Wielkość
długość ciała do 14 cm
rozpiętość skrzydeł  27cm
waga 21-25 g

Pokarm
Zjada wszelkie owady, które może pochwycić. Pod jesień również jagody i nasiona. Zimą odwiedza karmniki. Pokarm wydobywa ze szczelin w korze, odrywając jej luźne kawałki, często schodząc po pniu głową w dół lub zdobywa go na ziemi

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: prof.W.Meissner KEiZK UG)

Często się odzywa i robi to głośno. Jego repertuar odgłosów jest bogaty. Słyszy się go zarówno wiosną i latem, jak jesienią i w cieplejsze zimowe dni. Wiosną jest to dźwięk podobny do sikorek "sit sit" lub "twij twij" w długich seriach.

Rozród i gniazdowanie
W okresie godowym można zauważyć go  jak biega po pniu od ich podstawy po koronę i odzywa się co chwilę głośnym wabieniem. Pieśń miłosna wiosną rozlega się daleko po całym lesie. Tworzy monogamiczne pary. Najchętniej lęgnie się  w dziuplach wykutych przeważnie przez dzięcioły (ale sam ich nie wykuwa), rzadziej budkach lęgowych jeśli są na danym terenie i zwłaszcza wtedy gdy nie ma tam odpowiedniej wielkości dziupli. Jeżeli wybrana dziupla ma zbyt duży otwór, samica potrafi pomniejszyć go, używając gliny, błota i iłu. Otwór wejściowy staje się tak mały, że sama z trudem potrafi się przez niego przecisnąć. Jest to dobry sposób obrony przed drapieżnikami i jednocześnie cecha rozpoznawcza dziupli zamieszkanych przez kowaliki. Wyprowadza jeden lęg w ciągu roku. Od marca do czerwca samica składa 5 do 9 białych, rdzawo plamkowanych jaj i wysiaduje je 13 do 17 dni. Pisklętami opiekują się oboje rodzice przez 24 dni na gnieździe i 9 dni poza nim

Biotop
Luźne starodrzewy liściaste i mieszane, parki miejskie, aleje starych drzew, duże zadrzewienia śródpolne, większe ogrody.


Opracował/a:   Sywester Kocot