Systematyka
Rząd: sowy (Strigiformes)
Rodzina: puszczykowate (Strigidae)
Gatunek: puszczyk uralski, sowa uralska (Strix uralensis)

Charakterystyka
Puszczyk uralski to największa po puchaczu sowa, większa od puszczyka. Dość kształtna z długim ogonem i okrągłą głową. Ubarwienie w dwóch odmianach biało-szarej i biało-brązowo-szarej, z czarnymi i białymi plamkami. Ogon i lotki zaznaczone mocnymi pięcioma pręgami doskonale widocznymi zwłaszcza w locie. Spód jasny z wyraźnym długim kreskowaniem. Szlara bardzo wyraźna, regularna, niemal kołowa jednobarwna oddzielona ciemną linią od reszty upierzenia. Szlara młodych osobników zdecydowanie jaśniejsza od dorosłych popielato beżowa. Bardzo charakterystyczna i rozpoznawalna. Małe ciemne oczy, dziób żółty,nogi gęsto porośnięte piórami podobnymi do włosia.
Aktywna także w ciągu dnia, przesiaduje w osłoniętym miejscu na drzewie lecz nie chowa się przy pniu. Mało płochliwa - niewielki dystans ucieczki pozwala na obserwacje z dość małej odległości. W pobliżu gniazda agresywna - odstrasza głosem podobnym do szczekania psa i głośnym kłapaniem dzioba ale nie waha się zaatakować szponami nawet człowieka, zwłaszcza po wylęgu.

Wielkość
długość ciała 50-62 cm
rozpiętość skrzydeł 110-135 cm
waga samce ok. 500-900 g, samice ok. 600-1300 g

Pokarm
Puszczyk poluje w zróżnicowany sposób, zarówno z lotu patrolowego ale najczęściej z zasiadki. Do znanych jego umiejętności należy łapanie zdobyczy poruszającej się pod warstwą śniegu o grubości kilkunastu centymetrów. Pożywienie to głównie gryzonie leśne, gdyż to jego preferowany teren. W razie ich niedoboru kilkanaście procent diety mogą stanowić inne ptaki w tym również mniejsze sowy.

Głos  ♫
(Nagranie audio: Paweł Szczepaniak)

To wyjątkowo "gadatliwa" sowa gdyż można ja usłyszeć przez cały rok głównie nocą. Niska tonacja sprawia, że słyszana jest ze znacznej odległości nawet do 2 km. W okresie godowym prawie ze nie milknie i słychać ją w okresie od lutego do kwietnia a także jesienią w czasie zajmowania terytoriów. Typowy głos samca to głuche, powtarzane pohukiwanie: „hu”...„hu” – kończone wydłużonym – „huhu-hu”. Głos samicy jest ostry i zgrzytliwy. Samiec i samica odzywają się też szczekającymi i chrapliwymi głosami kontaktowymi i ostrzegawczymi.

Rozród i gniazdowanie
Na przełomie października i listopada puszczyki uralskie dobierają się w pary zajmując terytorium około 1km². Gniazdo najczęściej usytuowane jest w głębi lasu. Jak wszystkie sowy adoptują gniazda innych dużych ptaków drapieżnych, obszerne dziuple, lub adoptuje miejsca na wierzchołkach złamanych drzew lub spróchniałych pni. Chętnie zajmują skrzynki lęgowe.
Samica składa najczęściej 2 do 4 białych jaj w około 2 dniowych odstępach, które wysiaduje od chwili zniesienia pierwszego przez blisko miesiąc. Naturalnie z tego względu pisklęta wykluwają się również w różnych odstępach czasu. W tym czasie są jeszcze ślepe, a otwierają oczy dopiero w drugim tygodniu. Młode rodzą się pokryte puchem. Po około 35 dniach opuszczają gniazdo. Choć nie posiadają jeszcze umiejętności latania w razie zagrożenia potrafią przeskakiwać po gałęziach a w przypadku upadku na ziemię, wspinają się po pniu używając szponów, wykształconych skrzydeł i dzioba jak swoistego czekanu. Pozostają pod opieką rodziców jeszcze przez 1-1,5 miesiąca po wylocie i pozostają na terytorium rodziców nawet do 3-4 miesięcy.

Biotop
Na nizinach zasiedla liściaste starodrzewia, grądy, w górach buczyny. Niechętnie zasiedla lasy z domieszką drzew iglastych. W okresie lęgowym nieczęsto widywany w otwartym terenie, gdzie zwykle poluje.


Nazwa "uralski" może nieco mylić gdyż ten puszczyk zajmuje bardzo rozległy obszar północnej Europy i Azji. Odizolowane obszary obejmują Karpaty i podgórze ciągnąc się pasem poprzez Ukrainę aż do środkowej Ruminii oraz wąski pas na Mazurach. Wzrastająca liczebność określana jest na około nawet 700 par, jednak nie ma pewności co do obecnego stanu na Mazurach. Głównym zagrożeniem jest wyrąb starych drzewostanów i dziuplastych drzew oraz nielegalny odstrzał. Zalecane zabiegi ochronne to szkolenia edukacyjne leśników, pracowników leśnych oraz myśliwych.

Opracował/a:   Emil Dzienniak