Systematyka
Rząd: sowy (Strigiformes)
Rodzina: puszczykowate (Strigidae)
Gatunek: puchacz (Bubo bubo)

Charakterystyka
Największa najprawdopodobniej obecnie sowa świata z ciemnym mozaikowym ubarwieniem na brązowo żółtawym tle. Na głowie  charakterystyczne dwa pęczki piór przypominające uszy o długości 7-10cm, które zazwyczaj niewidoczne sowa podnosi w chwili emocji. Duże pomarańczowe oczy i brunatny dziób otoczony białymi piórami rozmywają rysunek słabo widocznej szlary. Korpus z okrągła głową jest masywny a między płciami nie ma różnicy poza wielkością, gdzie tradycyjnie u szponiastych samica jest  większa. Silne nogi są upierzone aż do ostrych potężnych szponów. "Uszy" wyrastają młodym osobnikom już w 4 miesiącu.
To bardzo płochliwa sowa aktywna od późnego  zmierzchu do wczesnego świtu. Odpoczywa  przy pniu w koronie drzewa lub zacisznych trudno dostępnych niewidocznych miejscach. W okresie najkrótszych nocy letnich bywa aktywna także za dnia.

Wielkość
długość ciała średnio 70 cm
rozpiętość skrzydeł  155–180 cm
waga: samiec 1,6–2,8 kg, samica 2-4 kg

Pokarm
Dieta puchacza jest mocno uzależniona od zajmowanego terytorium.  Poluje na otwartych przestrzeniach i wśród luźnego starego drzewostanu umożliwiajacego latanie. Poluje na  ofiary  o odpowiedniej wielkości, najłatwiej dostępne  na swym terytorium.  Mogą to być zarówno gryzonie, także jeże, wewiórki, krety ale też ptaki od wielkości gołębia do krzyżówki. Ofiarami bywają często inne drapieżniki w tym lisy a na terytoriach sąsiadujacych z ludzkimi siedliskami łupem bywają koty.  Rozmaitość ofar jest tak duża,  iż włączyć do tego należy nawet inne ptaki drapieżne począwszy od najmniejszych sów aż do myszołowa włącznie. 
Puchacz  podczas aktywnego przeszukiwania terytorium nie pogardzi także znalezioną padliną. Loty patrolowe nad łowiskiem prowadzi z czatowni na samotnym drzewie , słupie czy innym wysokim miejscu na skraju otwartej przestrzeni. Na obszarach gdzie  znajduje się więcj zbiorników wodnych w diecie dominują ptaki wodne stanowiąc nawet ponad 50% pokarmu. W terenach leśnych większość stanowią ssaki z czego do 60% stanowi nornik.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk
)
 Puchacz posiada bogaty repertuar głosów. Pochukiwania, zawołania, okrzyki i piski. Najbardziej znany i donośny zarazem jest głos terytorialny samca o niskiej tonacji słyszany dobrze nawet z ponad 2-5 km. Oczywiście to tylko dla ludzi. Można domyślać się, iż puchacz mając wielokrotnie czulszy słuch może usłyszeć  drugiego osobnika nawet z większej odległości..

Rozród i gniazdowanie
Choć  to bardzo terytorialne ptaki, to mogą gniazdować obok siebie w odległości od 4 km do nie mniej niż 1,5 km na obszarach o dużym zagęszczeniu par. Do rozrodu przystępują dojrzałe osobniki w wieku 2-3 lat. Gniazda umieszczone są w niedostępnych miejscach, na skalnych półkach, adoptowane też są gniazda dużych ptaków np. bociana czarnego. Jeśli  zakładane jest na ziemi pod osłoną pnia lub wykrotu, jest zaledwie płytką niecką wyściełaną z biegiem czasu różnym materiałem. Wybór miejsca samica dokonjue bardzo długo obserwując uważnie czy miejsce na potencjalne gniazdo jest bezpieczne. 34 dniowy okres wysiadywania rozpoczyna się od chwili złożenia pierwszego z 1 do 4 jaj. Wyprowadzany jest jeden lęg w roku z jaj  które samica  może składać już od połowy lutego  aż do marca. W razie wczesnej utraty jaj samica moze przystąpić do ponownego kwietniowego lęgu.
Samica bardzo ofiarnie opiekuje się i osłania młode w okresie pierwszych 2 tygodni po wykluciu nie opuszczajac niemal gniazda. W tym czasie dokarmiana jest przez samca wyjątkowo na gnieździe a przeważnie tuż obok  gniazda. Do 3 tygodnia  samica rozdrabnia pokarm pisklętom. W następnym tygodniu młode zaczynają samodzielnie pobierać  kawałki połykane w całości. Po 4 tygodniach młode opuszczają gniazdo ...pieszo, mimo iż nie potrafią latać, jednak pozostają w jego pobliżu. Zdolność latania uzyskują  po około 3 miesiącach i do pół roku pozostają  pod opieką rodziców na ich terytorium. Po tym czasie zmuszone są do znalezienia sobie własnego terytorium.

Biotop
Puchacz to terytorialny osiadły ptak preferujący zróżnicowany teren w sąsiedztwie przestrzeni otwartych, w górach w pobliżu stoków i skał, w lesie  w pobliżu polan , na skraju torfowisk, preferując tereny trudno dostępne i mało odwiedzane przez człowieka. Tylko młode osobniki podejmują wędrówki na odległości około 100km ( sporadycznie dalsze) choć najczęściej wracają w okolice wylęgu podejmując próby zajęcia własnego terytorium.


Gatunek objęty ochroną ścisłą wymagający ochrony czynnej z powodu zagrożenia wyginięciem. W ochronie tego gatunku nie dotyczą zwolnienia z zakazów z jakiegokolwiek powodu działalności gospodarczej ( w tym leśnej, rybackiej, wodnej)

Opracował:   Emil Dzienniak