Systematyka
Rząd: sowy (Strigiformes)
Rodzina: puszczykowate (Strigidae )
Gatunek: włochatka (Aegolius funereus )

Charakterystyka
Mała sowa o dużej kanciastej głowie. Jasna szlara, czarno obwiedziona z wysoko uniesionymi brwiami nad wyrazistymi żółtymi oczami, nadają jej zdziwiony wygląd. Wierzch tułowia brązowy z licznymi, białymi plamami. Prowadzi nocny tryb życia ,za dnia dobrze ukryta w koronie drzewa iglastego.  Ma dobrze opierzone nogi i palce. Przebywająca w dziupli włochatka zaniepokojona odgłosami dochodzącymi z zewnątrz, wystawia przez otwór dziupli głowę zasłaniając w ten sposób czarną plamę na pniu drzewa by w ten sposób dziupla nie została dostrzeżona  i splądrowana przez drapieżnika. Młode osobniki ciemno ubarwione z niewielką ilością plamek lub bez nich piórami przypominającymi włosy, nogi  obficie  opierzone od skoku aż po pazury, stąd wzięła się nazwa tej sowy. Różnica między samicą a samcem w wyglądzie w zasadzie nie istnieje, samice potrafią okresowo być cięższe około 30% . Za dnia chroni sięw gęstych młodnikach i w koronach drzew, przy pniu i w dziuplach. Jej naturalnymi wrogami są puszczyki i puchacz.

Wielkość
długość ciała 24-28 cm
rozpiętość skrzydeł  55-62cm
waga 110-210 g

Pokarm
Ciekawostką jest to, że samica chwyta przede wszystkim nornikowate, mniej natomiast ptaków czy myszy w przeciwieństwie do samców co stanowi o ich większej zdolności przeżycia w okresie niedoboru gryzoni. Poluje tylko nocą głównie z zasiadki na drzewie kilka metrów nad ziemią. Najmniej aktywna  w środku nocy. Od ilości pożywienia mocno uzależnione wyprowadzanie lęgów i ich liczebność. Większa ilość ofiar moze być magazynowana zarówno na zimę jak i przed lęgami.

Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

Terytorialny samiec odzywa się wiosną,  szybko powtarzanymi seriami "pupupupu".  Dźwięk jest melodyjny i miły dla ucha. Samotne samce odzywają sie w ten sposób do maja, czerwca. Aktywność głosowa jest największa po zachodzie  oraz przed wschodem słońca, zwłaszcza w okresie pogody niżowej. Sporadycznie odzywa się w ciągu dnia

Rozród i gniazdowanie
Pary łączą się tylko na jeden sezon. W latach obfitości gryzoni związki bywają często poligamiczne, albo wyprowadzane są dwa lęgi. Do lęgów przystępują  osobniki 2-3 letnie. Okres godowy rozpoczyna pohukiwanie samca z jednoczesnym powtarzanym, wchodzeniem do wybranej dziupli. Składa wybrance podarunki w postaci złowionych gryzoni. Gniazdo zakłada w dziupli , najczęściej po dzięciole czarnym lub rzadziej w odpowiednich budkach. Wyprowadza z reguły jeden lęg w roku. Samica składa od 2-7 jaj w dwudniowych odstępach  i wysiaduje je przez 26-29 dni od chwili złożenia pierwszego. Po wykluciu , początkowo  karmi tylko samica pokarmem dostarczanym przez samca przez okres 3 tygodni, w następnym tygodniu pisklęta karmione są przez oboje rodziców, gdyż samica opuszcza gniazdo i zaczyna także polować. Opuszczają gniazdo w miesiąc po wykluciu. Na kilka dni przed wylotem młode zaczynają się ukazywać w otworze dzupli. Nie wracają już więcj do dziupli,  pozostają w okolicy przez 4-5 tygodni dokarmiane pzez rodziców.

Biotop
Stare bory iglaste jodłowo świerkowe z buczyną, w sąsiedztwie zrębów, młodników i polan będących terenami łowieckimi. Nierzadko także las sosnowy jednak istotnym jest także występowanie  choćby pojedynczych buczyn. Na południu kraju i Pomorzu mogą to być lasy mieszane iglasto bukowe. Unika lasów zamieszkałych przez duże sowy. Liczebność populacji jest mocno wrażliwa na okresowe zmiany liczebności gryzoni. Z ocenianej na 600-2000 par 1/3 głównie w Bieszczadach.


Sowie tej zagraża utrata naturalnych siedlisk, a najbardziej wycinanie starodrzewi oraz monokultury zadrzewień odnawianych lub wycinanie buczyn spomiędzy iglastych.

Opracował:   Sylwester Kocot