III-IV X-XI 

Systematyka
Rząd: blaszkodziobe (Anseriformes)
Rodzina: kaczkowate (Anatidae)
Gatunek:  gęś białoczelna (Anser albifrons)

Charakterystyka
Gęś nieco mniejsza od gęgawy, krępa, o dość krótkiej szyi. Ogólnie upierzenie szaro-brunatne, na grzbiecie jaśniejsze poprzeczne pręgi. Ciemniejsza głowa.  Brzuch i pokrywy podogonowe białe. Nogi pomarańczowo-czerwonawe, dziób pomarańczowy lub różowawy (w zależności od podgatunku), bez ciemnych plam, nie ma wydatnej żółtej obrączki powiekowej (jak np. gęś mała). Dorosłe gęsi mają charakterystyczne  brunatno-czarne prążkowanie brzucha oraz wyraźnie białą nasadę dzioba sięgającą czoła, której skraj jest prosty (u gęsi małej sięga ciemienia, zachodząc na wierzch głowy).  Na ogonie widoczna szeroka biała opaska. Samiec i samica ubarwione jednakowo.
Osobniki młodociane mają szarą nasadę dzioba (bez białego czoła) i nie mają ciemnych pasów na brzuchu, a jedynie szarobrązowe plamy. Dziób bladoróżowy z ciemnym paznokciem. Biała plama wokół nasady dzioba pojawia się u młodocianych osobników pod koniec 1. zimy, a pasy na brzuchu podczas 2. jesieni.

Wielkość
długość ciała  64 do 78 cm
rozpiętość skrzydeł  ok. 130-160 cm
waga 1,4 – 3,3 kg

Pokarm
Pożywienie gęsi białoczelnej stanowią zielone, miękkie części roślin i ich nasiona. Na polach żywi się pszenicą ozimą  i innymi ziarnami.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio:
Tomasz Ogrodowczyk)
Głos gęsi białoczelnej jest wyższy niż innych gęsi, o gwiżdżącym bądź rechoczącym brzmieniu. Można usłyszeć jej wysokie dwu- czasami trzy-sylabowe "kuu liuu" lub "ho ho".

Rozród i gniazdowanie
Gęsi te gniazdują w arktycznych rejonach Dalekiej Północy, od europejskiej części Rosjii do Synerii, w arktycznej strefie Ameryki Północnej i na Grenlandii. W rejonach lęgowych gęsi gniqazdują w dużym rozproszeniu, każda para ma swoje terytorium, którego zaciekle broni przed osobnikami swojego gatunku.
Gniazdo jest usytuowane na ziemi, na terenie o lekkim wzniesieniu. Buduje je samica z traw, mchu i puchu. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając 4 do 6 jaj pod koniec maja lub na początku czerwca, dopiero po 2 miesiącach od przylotu z zimowisk. Jaja są kremoworóżowe o wymiarach 76 x 54 mm i średniej masie 25 g, podczas wysiadywania pokrywają się jasnobrązowymi plamkami. Wysiaduje samica, przez okres 22–28 dni. Samiec ma za zadanie czuwanie i strzeżenie gniazda. Pisklęta opuszczają gniazdo po 40–65 dniach. Opiekują się nimi oboje rodzice. Młode gęsi, które jeszcze nie połączyły się w pary, tworzą latem stada, razem żerujące w tundrze. Mieszane wiekowo stada gęsi białoczelnych na zimowiska wylatują najczęściej w październiku.

Biotop
Zabagniona i bezdrzewna tundra i tajga, na których ma lęgowiska (powraca na nie w marcu i kwietniu). Zimuje w licznych parotysięcznych koloniach nad płytkimi zbiornikami wodnymi np. stawami, gdzie nocuje oraz na rozległych łąkach, polach, nieużytkach i pastwiskach. Ptaki te są wrażliwe na niepokojenie a kiedy czują się niepewnie, potrafią całym stadem zmieniać miejsce noclegowania i żerowania.
W północnej Polsce jest dość licznym ptakiem przelotnym, rzadziej i w mniejszych grupach spotykana na południu kraju. Zasadniczo zimuje w Polsce podgatunek syberyjski (albifrons). Na przelotach (październik-listopad oraz marzec-kwiecień) często tworzy stada z gęsiami zbożowymi.

Gatunek łowny z okresem ochronnym. Sezon polowań trwa od 1 września do 21 grudnia, a na terenach województw: lubuskiego, zachodniopomorskiego, dolnośląskiego i wielkopolskiego do 31 stycznia.

Opracowała:   Hanna Żelichowska