V - VI VIII -X

Systematyka
Rząd: żurawiowe (Gruiformes)
Rodzina: chruścielowate (Rallidae)
Gatunek : derkacz (Crex crex)

Charakterystyka
Brak wyraźnych różnic między samcem i samicą. Wyglądem derkacz przypomina przepiórkę, a jego szaro- brązowo-cynamonowe upierzenie sprawia, że zlewa się z otoczeniem i łatwo udaje mu się zamaskować. Wierzch ciała rdzawo- brązowy z ciemnymi, podłużnymi plamami. Boki głowy, szyja bez karku i pierś popielato- niebieskie, z delikatnym brązowawym nalotem. Boki w płowo- rdzawe poprzeczne prążki. Dziób mocny, krótki. Młode wyglądają identycznie jak dorosłe, lecz są ogólnie bardziej brązowe. Większość obserwacji dotyczy jedynie jego charakterystycznego głosu, ponieważ jest to ptak bardzo płochliwy, o skrytym trybie życia. Najłatwiej go spostrzec na początku maja, gdy trawa nie jest jeszcze zbyt wysoka i niekiedy wystaje nad nią jego szyja i głowa. Trudno go wypłoszyć z gęstej roślinności, zaniepokojony, zręcznie umyka pieszo. Wzlatuje niechętnie i tylko na krótki dystans.

Wielkość
Długość ciała 24-30 cm,
rozpiętość skrzydeł 40-50 cm,
waga
120-160 g

Pokarm
Ż
ywi się owadami, ślimakami, bezkręgowcami i małymi żabami oraz nasionami traw i chwastów i zielonymi częściami roślin. .

Głos ♫ 
(Nagranie audio : Paweł Szczepaniak)


Głos to donośny, dwusylabowy terkot, przypominający "der" (stąd polska nazwa) lub "kreks kreks" (stąd nazwa łacińska). Odzywa się w dzień i w nocy.

Rozród i gniazdowanie
Gniazdo zakłada na ziemi, pod osłoną roślin zielnych lub wewnątrz krzewu, dobrze ukryte w kępie wysokiej trawy. To płytkie zagłębienie wysłane źdźbłami, często otoczone suchymi liśćmi. Buduje je wyłącznie samica. W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w kwietniu – sierpniu 8 do 14 różowawych lub żółtawych, rdzawo plamkowanych jaj. Jaja bardzo wytrwale wysiaduje przez 19-21 dni  samica choć istnieją niepotwierdzone doniesienia o współudziale samca. Rodzice karmią pisklęta tylko przez pierwsze 3 do 4 dni życia. Młode osiągają umiejętność latania w wieku ok. 6 tygodni.

Biotop
Derkacz należy do ptaków, które łatwiej usłyszeć niż zobaczyć. Prowadzi nocny tryb życia. Zasiedla żyzne tereny uprawne, na przykład w łanach zbóż i rzepaku, wilgotne łąki z wysoką roślinnością zielną i kępami krzewów, torfowiska i turzycowiska w dolinach rzecznych oraz suchsze miejsca na bagnach, a kiedy człowiek próbuje do niego podejść szybko ucieka. Jego nawoływanie często usłyszeć można w nocy.   


Gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową. Wymaga ochrony czynnej, zagrożony utratą siedlisk w wyniku przesuszenia łąk i dolin rzecznych i przez mechanizację sianokosów .

Opracował/a:   Wanda Kula