IV-V VIII-IX

 

Systematyka
Rząd:   kraskowe(Coraciiformes);Mielczarek,Cichocki
             dzioborożcowe(Bucerotiformes);Gill , Wright
Rodzina:  dudki(Upupidae)
Gatunek:  dudek (Upupa epops)

Charakterystyka
Charakterystyczny ptak i w zasadzie nie ma możliwości pomyłki z jakimkolwiek innym. Samica nieco mniejsza i delikatnie jaśniejsza, więc trudno rozróżnić płeć z daleka. Piaskowo-płowy korpus, czarno-białe skrzydła, długi zakrzywiony dziób. Na głowie charakterystyczny pióropusz stawiany  najczęściej w chwilach zaniepokojenia oraz tuż przed startem, a także w ostatniej fazie lotu tuż przed lądowaniem. Lot niezgrabny, trzepoczący, falisty. Skrzydła szerokie z wyrazistym czarno-białym paskowaniem na zewnętrznej stronie i szeroką białą przepaską na końcach skrzydeł, dobrze widoczną  w trakcie lotu dudka.

Wielkość
długość ciała:    28-29 cm.
rozpiętość skrzydeł:  45-46 cm
waga: 50-80g

Pokarm
Głównie drobne bezkręgowce, larwy owadów, ich poczwarki, dżdżownice, wyciągane  nawet z głębszych zakamarków
dzięki długiemu dziobowi. Trzon menu to szarańczaki i turkuć podjadek. Je w charakterystyczny sposób. Rozgniatana dość silnym dziobem ofiara podrzucana jest w górę i wrzucana  do gardła. Taki sposób połykania pokamu spowodowany jest tym, że dudek nie posiada języka.

Śpiew/Głos  ♫
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)

W okresie godowym samiec wydaje głuchą pieśń tokową, daleko słyszane niskie "up-up-up". Od tego dźwięku wzięła się naukowa, łacińska, nazwa ptaka.

Rozród i gniazdowanie
Dudek jest dziuplakiem. Na swoje dziuple wybiera stare zmurszałe drzewa. Gdy takich nie znajdzie, wybiera otwory w murach, sterty kamieni, sągi drewna, skrzynki lęgowe. Podczas zalotów ptaki nawołują się, samiec pokazuje samicy potencjalne miejsce na gniazdo, karmi ją smakołykami w postaci tłustych larw i pędraków.  W połowie maja samica składa 4-7 jaj, których wysiadywanie trwa 15-18 dni. Wysiaduje głównie samica a samiec w tym czasie dokarmia ją. Po wykluciu samica nie opuszcza dziupli a samiec donosi pokarm i podaje samicy w otworze dziupli, a ta karmi młode.Właśnie w okresie karmienia młodych dudka najłatwiej jest zlokalizować w terenie, gdyż po znalezieniu pokarmu leci on prosto do gniazda. Gdy piskleta podrosną karmią je oboje rodzice.
Młode opuszczają dziuplę po około 22-25 dniach. Pozostają z rodzcami około miesiąca, samodzielnie zdobywają pokarm po 6 dniach. W sprzyjających latach dudek może wyprowadzić dwa lęgi.

Biotop
W Polsce lęgnie się na pastwiskach i łąkach z pojedynczo rosnącymi drzewami z dziuplami, gdzie może wydać na świat potomstwo. Preferuje miejsca, gdzie wypasane jest bydło, gdyż na otwartych przestrzeniach zbiera pokarm. Lubi tereny suche i ciepłe, porastane przez niską roślinność i z sypkim podłożem.


Opracował:   Sylwester Kocot