czynnaosiadły

Systematyka
Rząd: kraskowe (Coraciiformes)
Rodzina: zimorodkowate (Alcedinidae)
Gatunek: zimorodek (Alcedo atthis)

Charakterystyka
Krępy ptaszek o nieproporcjonalnie dużej głowie z równie nieproporcjonalnym długim dziobem. W zasadzie głowa i dziób są tej samej długości co korpus. Krótki ogonek i nogi. Jak wszystkie z rzędu kraskowych odznacza się wyjątkowym bogactwem ubarwienia i odcieni barw. Zielonkawoniebieskie piórka ciemienia poprzecznie zakończone jasnym punktem co razem daje efekt prążkowania. Takiej samej barwy pióra na karku i pokrywach skrzydeł. Grzbiet i sterówki w odcieniach błękitu. Białe gardło. Także krótki wąski biały klin od pokrywy usznej oddzielający kark od grzbietu. Pokrywy uszne pierś i brzuch pomarańczowo czerwone. Niewielka różnica między płciami zaznaczona u samiczki czerwoną barwą dzioba od spodu u nasady.

Wielkość
długość ciała 17-19cm
długość dziobu 4-4,5cm
rozpiętość skrzydeł 26-28cm
waga 30-56 g.

Pokarm
To przede wszystkim drobne rybki wielkości ukleji, kiełbia a także raki, żaby i owady wodne. Poluje z punktu obserwacyjnego - najczęściej gałęzi zawieszonej nad wodą wypatrując zdobycz po czym szybkim lotem nurkuje za ofiarą. Samo nurkowanie jest bardzo krótkie po czym ze zdobyczą wraca na poprzednie miejsce, gdzie ją ogłusza i połyka.

Ciekawostka
Samce to bardzo terytorialne osobniki agresywne zarówno dla konkurentów jak i dla samic po okresie rozrodczym. Patrolowany odcinek terytorium o długości około 6 km broniony jest takze przed innymi małymi ptakami.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Tomasz Ogrodowczyk)


Głos zimorodka najczęściej słychać w locie, to stosunkowo długi gwizd "zii" czasem powtarzany w krótkich seriach.

Rozród i gniazdowanie
Zimorodek nie ma nic wspólnego z rodzeniem się zimą tylko w ziemi. Kiedyś nazywano go "Ziemiorodkiem" z racji kopania w urwistym zboczu norki o długości około metra zakończonej komorą lęgową co jest charakterystyczne dla kraskowych. Nora kopana jest przez parę i może być wykorzystana wielokrotnie. Pary tworzą się ponownie bardzo wcześnie, bo już około lutego i marca. Może wyprowadzić do dwóch lęgów w roku w zależności od zasobności pożywienia. Jaja składane w ilości 6 do 8 wysiaduje w większości samica przez okres od 18 do 21 dni. Jeśli wyprowadzany jest drugi lęg, samiec karmi jeszcze pisklęta z pierwszego lęgu podczas gdy samica wysiaduje kolejny. Młode opuszczają gniazdo po około 22-27 dniach. Taki sam czas potrzebny jest na uzyskanie przez nie lotności. Między młodymi brak jest walki o pokarm a nakarmione młode robi miejsce rodzeństwu. Upierzenie młodych jest podobne do rodziców z wyjątkiem piór piersi - są szaro obwiedzione a wszystkim brak połysku

Biotop
 Preferuje nizinne obszary gdzie występują śródlądowe czyste wolno płynące wody z piaszczystymi brzegami, w których może budować norki. W niesprzyjających warunkach norki kopane są w dalszej odległości od wody. Przez Polskę przebiega granica obszarów lęgowych i zimowych tak więc można go spotkać również w okresie zimowym w rejonie południowo zachodnim kraju a nieliczne osobniki także na pozostałym obszarze jednak najczęściej tylko nad niezamarzającymi wodami.


Zagrożenia : To przede wszystkim zanieczyszczenia rzek oraz zmiejszanie sie obszarów dogodnych do gniazdowania, regulacje i utwardzanie brzegów rzek i strumieni oraz wycinanie zadrzewień nad nimi. Inną kategorią zagrożeń jest penetracja i niepokojenie przez turystów i wędkarzy.

Opracował:   Emil Dzienniak.