czynna III-IVprzyloty  VII-XIodloty

Systematyka
Rząd: siewkowe (Charadriiformes )
Rodzina: bekasowate (Scolopacidae )
Gatunek: bekas kszyk (Gallinago gallinago)
                  Nazwa najczęściej używana to kszyk.

Charakterystyka
  Ptak wielkości kosa. Jest najczęstszym bekasem spotykanym na terenach podmokłych.  Upierzenie zarówno dorosłych, jak i młodych ptaków jest ciemnobrązowe i dobrze wtapia się w otoczenie. Wierzch głowy ciemnobrązowy, z podłużnym szerokim jasnobrązowym pasem. Podobne pasy na bokach głowy. Wierzch ciała jasnobrązowy z ciemnobrązowymi i czarnymi cętkami oraz 4 rudawymi pasami.  Pierś jasnobrązowa z ciemnymi plamkami. Brzuch biały, ogon rdzawy. Skrajne sterówki mają wąskie białe obrzeżenie. Stosunkowo krótka szyja i nogi. Dziób szarobrązowy z ciemnym końcem, długi i prosty. W zagrożeniu, najpierw przykuca na ziemi, zrywa się raptownie z odległości 10 do 15 metrów i wzbija się zygzakiem na znaczną wysokość.
Podczas toków odbywa loty polegające na wzbijaniu się spiralnym lotem do góry i gwałtownym spadaniu na dół z rozłożonymi sterówkami , które wibrując wydają charakterystyczne dźwięki podobne do „beczenia baranka”.. To od nich wzięła się jego nazwa rodzajowa, a w niektórych częściach kraju określa się go dlatego barankiem lub koziołkiem .

Wielkość
długość ciała 25-27 cm
rozpiętość skrzydeł  37-45 cm
waga 70 -180 g.

Pokarm
Bezkręgowce, głównie pierścienice (często pijawki), ale też owady, drobne mięczaki, skorupiaki, i nasiona roślin.
Długi dziób w czasie poszukiwania pokarmu działa jak sonda i pęseta, gdyż wkłada go w miękki i mętny szlam.

Śpiew/Głos ♫ 
(Nagranie audio: Paweł Szepaniak)

Najbardziej rozpoznawalnym odgłosem wydawanym przez kszyka jest mimo wszystko odgłos wydawany przez tokujące samce. Podczas toków "śpiewa" również ze słupka lub innego wywyższonego miejsca monotonnie "czip per, czip per, czip per ..."  Inne "werbalne" odgłosy jakie kszyk wydaje, to moment gdy spłoszony  nagle rzuca się jak strzała do przodu i  leci krzycząc "tike tike tike" lub "kszyk kszyk" od czego wzięła się nazwa gatunkowa.

Rozród i gniazdowanie
Samiec w swoim locie godowym zatacza koła i spirale wysoko ponad lęgowiskiem (100-200 m), po czym gwałtownie spada z wysoka rozkładając wachlarzowato sterówki.  Charakterystyczne odgłosy usłyszeć można wiosną po zachodzie słońca na wilgotnych łąkach, torfowiskach i bagnach, które kszyki zasiedlają najczęściej. W tym czasie samice siedzą cicho na ziemi i przyglądają się powietrznym akrobacjom potencjalnych partnerów .
Gniazdo zakłada w otoczonej wodą kępie turzyc lub traw. To płytkie zagłębienie wysłane suchą trawą, liśćmi i mchem .
Jaja wysiadywane są przez okres 19-21 dni przez samicę. Jak tylko obeschną po wykluciu rozpraszają się po okolicy. Każdy rodzic zajmuje się swoją grupą potomstwa. Młode mają wtedy brunatnoczerwony puch usiany czarnymi i białymi plamkami.  Pisklęta usamodzielniają się po 4 tygodniach, gdy nabywają umiejętności lotu. Dojrzałe są po 5 tygodniach. Do tego czasu opiekują się nimi oboje rodzice, którzy w razie niebezpieczeństwa mogą przenieść młode w inne miejsce.

Biotop
Bagna, mokradła, torfowiska, jeziora, brzegi strumieni, rowy melioracyjne i podmokłe łąki. Zwykle stoi na pograniczu wody i lądu i przeszukuje dziobem muł. Prowadzi skryty tryb życia, przemieszczając się wśród gęstej roślinności szuwarowej .
 


W Europie Środkowej notuje się ostatnio znaczny spadek jego liczebności. W Polsce nieliczny lub średnio liczny. Szkodzi mu osuszanie terenów podmokłych, zarastanie jego siedlisk przez wysoką roślinność, polowania lub zaprzestawanie koszenia łąk.

Opracował: Sylwester Kocot